แม่น้ำเจ้าพระยาขาดคนดูแล

โครงงานสร้างถนนในแม่น้ำเจ้าพระยาระยะทาง 57 กิโลเมตร ตั้งแต่สะพานพระราม 7 จนกระทั่งสุดเขตจ.กรุงเทพฯ ที่บางกระเจ้า เป็นโครงงานที่ กรุงเทพมหานคร จำต้องลงทุนให้ได้โดยในขั้นแรก จำเป็นจะต้องรีบสร้างถนนความยาว 14 กิโลเมตร ด้วยงบประมาณ 14,000 ล้านบาท แล้วก็การจัดการจ้างจำต้องรีบทำให้เสร็จด้านใน 6 เดือน

ถนนหนทางที่จะสร้างในแม่น้ำเจ้าพระยาทั้งยัง 2 ฝั่งถูกวางแบบมาเพื่อเป็นทาง ปั่นจักรยานรวมทั้งให้คนเดิน จะรับประทานพื้นที่เข้ามา ในแม่น้ำเจ้าพระยาฝั่งละ 10 เมตร 2 ฝั่งรวมกัน ก็จะมีผลให้แม่น้ำเจ้าพระยาแคบลง 20 เมตร การลงทุนสร้างถนนเพื่อปั่นจักรยานแล้วก็ทางคนเดินในแม่น้ำเจ้าพระยาเป็นหัวข้อที่หลายข้างเป็นห่วงว่ามีความสำคัญยังไง ที่จำเป็นต้องไปเอาอกเอาใจคนปั่นจักรยานถึงกับขนาดที่ กรุงเทพมหานคร จำต้องสร้างทางปั่นจักรยานในแม่น้ำเจ้าพระยาด้วยเงินนับหมื่นล้านบาท รวมทั้งจะคุ้มหรือเปล่า ถ้าจะต้องแลกเปลี่ยนกับผลกระทบในด้านที่เสียหายที่จะตามมา ตัวอย่างเช่น เป็นอุปสรรรคต่อการไหลของน้ำตอนฤดูน้ำหลาก สร้างความอุจาดทางสายตา ก่อเรื่องริมฝั่งพังทลาย ปัญหาขยะสะสม ปัญหาความปลอดภัยช่วงเวลากลางคืน ผลพวงต่อการเดินทางแล้วก็การขนส่งทางน้ำ

รวมทั้งที่สำคัญเป็น เป็นการทำลายวัฒนธรรมขอบสองฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา แบบอย่างการผลิตทางรถจักรยานของ กรุงเทพมหานคร รอบๆสนามหลวงบ่งบอกถึงถึงความผิดพลาดในอดีตกาลด้วยเหตุว่าแทบจะไม่มีรถจักรยานมาขี่ในทางรถจักรยานของ กรุงเทพมหานคร เลย

ปัญหาที่สำคัญเป็นเพราะเหตุไรแม่น้ำเจ้าพระยาถึงไร้คนดูแล รวมทั้งเพราะอะไรสังคมไทย ถึงปลดปล่อยให้หน่วยงานดูแลส่วนท้องถิ่น อย่างเช่น กรุงเทพมหานคร เข้ามาใช้งบประมาณเพื่อทำโครงงาน อะไรก็ได้โดยไม่พิจารณาถึงภาพรวมว่าแผนการดังกล่าวข้างต้นจะทำความเสียหายต่อแม่น้ำเจ้าพระยาอย่างไรบ้าง

แม่น้ำเจ้าพระยาเป็นระบบนิเวศขนาดใหญ่ที่มีความเชื่อมโยงอีกทั้งในทาง ของทรัพยากรธรรมชาติ สภาพแวดล้อม และก็วัฒนธรรมของคนประเทศไทยทั่วทั้งประเทศ แม่น้ำเจ้าพระยามีจุดเริ่มต้นจากแม่น้ำ ปิง วัง ยม น่าน ในภาคเหนือ แล้วก็รวมมาบรรจบเป็นแม่น้ำเจ้าพระยาที่ปากน้ำโพรวมทั้งไหลลงสมุทร ที่จังหวัดจังหวัดสมุทรปราการ ราษฎรคนประเทศไทยมีวิถีชีวิตที่พึ่งพิงแม่น้ำสายหลักนี้มาตั้งแต่อดีต

แม่น้ำเจ้าพระยาปฏิบัติภารกิจสายโลหิตสำคัญ สำหรับภาคการกสิกรรม เป็นแหล่งของกินจากวิธีการทำประมง เป็นเส้นทางเดินเรือขนส่งผลิตภัณฑ์ การเดินทางทางทะเล เป็นที่เกิดกระแสไฟฟ้า จากเขื่อนภูเขาไม่พล สร้างรายได้จากการท่องเที่ยว มากมายก่ายกองในแต่ละปี ปฏิบัติภารกิจระบายน้ำ ในช่วงฤดูฝน และการรอคอยงรับของเสียจากชุมชนต่างๆที่สำคัญที่สุดเป็นแม่น้ำเจ้าพระยาเป็น แหล่งกำเนิดของวัฒนธรรมไทยที่มองเห็นได้ตาม 2 ฝั่งแม่น้ำ เป็นที่ตั้งของชุมชน ศาสนสถาน รวมทั้งสถานที่สำคัญต่างๆชาวไทยตั้งแต่สมัยก่อน มีความสัมพันธ์กับสายธารสายนี้มาเป็นระยะเวลานาน จนกระทั่งนำไปสู่ขนบประเพณีต่างๆ2 ริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยาตั้งแต่จารีตการลอยกระทง วิถีชีวิตริมฝั่งแม่น้ำ การขายของทางเรือ การทำบุญ รวมทั้งที่สำคัญเป็นกระบวนเดินทัพทางน้ำของ พระราชาไทย

กิจกรรมพวกนี้ล้วนบอกให้เห็นถึง ความสัมพันธ์ระหว่างคนประเทศไทยกับแม่น้ำเจ้าพระยา แม้ผู้ใดได้โอกาสล่องเรือตามลำธารเจ้าพระยาจะมองเห็นได้ถึงวัฒนธรรมอันมีคุณค่าพวกนี้ที่เจอได้ตาม 2 ฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา ไม่ว่าจะเป็นวัดใกล้รุ่ง ป้อมพระสุเมร พิพิธบางลำพู ท่าราชวรดิษฐ ท่ามหาราช หอสมุดแห่งชาติ ท่าพญานาค วัดระฆัง วัดพระแก้ว วัดมิตรแท้ วังบางขุนประพรม สภานิติบัญญัติ ทัพเรือ รวมทั้งบางกระเจ้า ฯลฯ

การผลิตถนนหนทางใน 2 ฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยาก็เลยเป็นการตัดสายสัมพันธ์ระหว่างวิถีชีวิตของคนประเทศไทยออกมาจากแม่น้ำสายนี้ ที่สำคัญถนนหนทางที่จะผลิตขึ้นในแม่น้ำเจ้าพระยาจะเป็น ความอุจาดทางสายตารวมทั้งทำลายความงาม ของแม่น้ำเจ้าพระยาแล้วก็วัฒนธรรมขอบ 2 ฝั่งแม่น้ำอย่างสิ้นเชิง ปัญหาที่สำคัญเป็น ยังไม่มีหน่วยงานใดที่มีบทบาทดูแลรับผิดชอบแม่น้ำเจ้าพระยาโดยรวม หน่วยราชการแต่ละหน่วยงาน ล้วนแล้วแต่รับผิดชอบงานเฉพาะอย่างที่ตนมีบทบาท

กรมชลประทานดูแลเฉพาะน้ำชลประทานซึ่งที่แท้ก็ไม่รวมหัวข้อการระบายน้ำ กรมเจ้าท่า จะรับผิดชอบเฉพาะเรื่องการเดินเรือ กรมประมงจะดูแลเรื่องสัตว์น้ำ ส่วนจังหวัดต่างๆจะดูแลประเด็นการดูดทรายแม่น้ำ ส่วนหน่วยงานดูแลส่วนท้องถิ่นต่างๆที่อยู่ ขอบ 2 ฝั่งแม่น้ำก็จะสร้างข้างคุ้มครองอุทกภัย ของตัวเองโดยผลักปัญหาอุทกภัยไปให้พื้นที่อื่น ลักษณะการปฏิบัติงานที่แยกย่อยกันแบบนี้คือปัญหาฐานรากสำคัญที่จะทำไปสู่การทำลายแม่น้ำเจ้าพระยาในระยะยาว

ก่อนหน้าที่ผ่านมาพวกเราจำต้องเจอปัญหา การจัดการงานแบบแบ่งแยกมาแล้ว อาทิเช่น การจัดการน้ำในเขื่อนที่เป็นสาเหตุของการเกิดปัญหาอุทกภัยในปี พุทธศักราช 2554 รวมทั้งปัญหาน้ำแล้ง ในปีต่อๆมา หรือการผลิตฝายคุ้มครองป้องกันอุทกภัย ที่ก่อให้เกิดปัญหาเรื่องการพังทลายของฝั่ง ในพื้นที่ใกล้กัน

ถึงเวลาแล้วที่พวกเราควรจะทวนต้นแบบการจัดการแม่น้ำเจ้าพระยาโดยกำหนดให้มีหน่วยงานที่มีบทบาทรับผิดชอบ การจัดการจัดแจงแม่น้ำเจ้าพระยาโดยรวม เพื่อประโยชน์ของประชากรโดยมากของประเทศ แม่น้ำเจ้าพระยาไม่ได้เป็นทรัพย์สมบัติของคนไหนกันแน่ ผู้ใดผู้หนึ่งหรือจังหวัดใดจังหวัดหนึ่ง ด้วยเหตุนั้น พวกเราจำเป็นจะต้องช่วยเหลือกันคุ้มครองแม่น้ำเจ้าพระยาโดยไม่ให้องค์ดูแลส่วนท้องถิ่นต่างๆเข้ามาดำเนินโครงงานของตนที่จะทำไปสู่ การทำลายแม่น้ำเจ้าพระยาในระยะยาว